Baza wiedzy

Terminy przedawnienia roszczeń

Wiele osób ma stale problemy z przedawnieniem roszczeń. Przepis art. 118 Kodeksu cywilnego stanowi, że "jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata".

 

Cytowany przepis ustanawia dwa terminy przedawnienia trzech kategorii roszczeń, stosowane wówczas, gdy inny przepis nie stanowi inaczej.

Katalog terminów przedawnienia roszczeń wygląda zatem następująco:

10 lat - przedawnienie roszczeń osób fizycznych niewymienionych w żadnej innej kategorii (nienormowanych żadnym innym przepisem),

3 lata - przedawnienie roszczeń przedsiębiorców (tj. związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej),

3 lata - przedawnienie roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz najmu, dzierżawy itp.),

Przepisy szczególne normują także dalsze kategorie i terminy:

10 lat - przedawnienie każdego roszczenia zasądzonego wyrokiem sądowym (nawet, jeśli inny przepis przewiduje dla tego roszczenia krótszy termin), z wyjątkiem roszczeń o świadczenia okresowe (te przedawniają się z upływem lat trzech) - art. 125 KC,

WŁASNOŚĆ RZECZY

1 rok - przedawnienie roszczeń właściciela rzeczy przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy (art. 229 KC),

1 rok - przedawnienie roszczeń samoistnego posiadacza rzeczy przeciwko jej właścicielowi o nakłady poczynione na rzecz (art. 229 KC),

UŻYTKOWANIE WIECZYSTE

3 lata - przedawnienie roszczenia przeciwko wieczystemu użytkownikowi gruntu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania (art. 243 KC),

3 lata - przedawnienie roszczenia wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia wzniesione na gruncie (art. 243 KC),

UŻYTKOWANIE

1 rok - przedawnienie roszczenia właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz (art. 263 KC),

1 rok - przedawnienie roszczenia użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów poczynionych na użytkowaną rzecz (art. 263 KC),

ZASTAW

1 rok - przedawnienie roszczenia zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy (art. 322 KC),

1 rok - przedawnienie roszczenia zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na zastawioną rzecz (art. 322 KC).

UMOWA PRZEDWSTĘPNA

1 rok - przedawnienie roszczenia z umowy przedwstępnej (np. o zawarcie umowy przyrzeczonej), przy czym jako termin początkowy bierze się termin, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 KC),

SZKODA

3 lata - przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, przy czym termin ten liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody; roszczenie to przedawnia się jednak nie później niż 10 lat od chwili wyrządzenia szkody,

* w przypadku szkody wynikłej z przestępstwa, roszczenie o jej naprawienie przedawnia się po 20 latach, bez względu na moment, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o zobowiązanym do naprawienia szkody,

* w przypadku szkody wyrządzonej małoletniemu, przedawnienie roszczenia nie może nastąpić wcześniej niż po 2 latach od uzyskania przez poszkodowanego pełnoletności, (art. 442[1] KC)

SPRZEDAŻ RZECZY I PRAW

2 lata - przedawnienie roszczeń przedsiębiorcy, rzemieślnika oraz prowadzącego gospodarstwo rolne (przy sprzedaży płodów rolnych i leśnych) - art. 554 KC,

1 rok - przedawnienie roszczeń sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny wynikające z przepisów o cenie sztywnej, minimalnej i wynikowej (art. 541 KC),

1 rok - przedawnienie roszczenia kupującego o zwrot nadpłaty wynikającej z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej i wynikowej (art. 541 KC),

KONTRAKTACJA

2 lata - przedawnienie roszczeń producenta i kontraktującego, przy czym termin liczony jest od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeśli producent świadczenia nie spełnił - od dnia, w którym świadczenie producenta winno być spełnione (art. 624 KC),

UMOWA O DZIEŁO

2 lata - przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o dzieło, przy czym okres 2-letni liczony jest od daty oddania dzieła, a jeśli dzieło nie zostało wydane - od dnia, w którym wg umowy powinno być oddane (art. 646 KC)

NAJEM

1 rok - przedawnienie roszczeń wynajmującego o naprawienie szkody z tytułu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy (art. 677 KC),

1 rok - przedawnienie roszczeń najemcy o zwrot nakładów na rzecz oraz o zwrot nadpłaconego czynszu (art. 677 KC),

3 lata - przedawnienie roszczenia wynajmującego o zapłatę czynszu (art. 118 KC),

UŻYCZENIE

1 rok - przedawnienie roszczenia użyczającego o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy (art. 719 KC),

1 rok - przedawnienie roszczenia biorącego do używania o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy (art. 719 KC),

POŻYCZKA

6 miesięcy - przedawnienie roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki (art. 722 KC),

UMOWA RACHUNKU BANKOWEGO

2 lata - przedawnienie wszelkich roszczeń wynikających ze stosunku rachunku bankowego, z wyłączeniem roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych (art. 731 KC),

UMOWA ZLECENIA

2 lata - przedawnienie roszczeń o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobie, która stale lub w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa trudni się czynnościami danego rodzaju,

2 lata - przedawnienie roszczeń ww. osób z tytułu udzielonych im zaliczek,

2 lata - przedawnienie roszczeń z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone (art. 751 KC)

UMOWA PRZEWOZU RZECZY I TOWARÓW

1 rok - przedawnienie wszelkich roszczeń z umowy przewozu (art. 778, 792 KC),

6 miesięcy - przedawnienie roszczeń przysługujących przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki,

UMOWA SPEDYCJI (działalność polegająca na organizowaniu przewozu towaru)

1 rok - przedawnienie wszelkich roszczeń z umowy spedycji (art. 803 KC),

6 miesięcy - przedawnienie roszczeń spedytora przeciwko przewoźnikom i innym spedytorom uczestniczącym w przewozie przesyłki (art. 804 KC),

UMOWA UBEZPIECZENIA

3 lata - przedawnienie roszczeń z umowy ubezpieczenia (art. 819 KC),

ROSZCZENIA ZWIĄZANE Z POBYTEM W HOTELU

6 miesięcy - przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu; termin liczony jest od dnia dowiedzenia się o szkodzie, w każdym jednak razie roszczenie przedawnia się po roku czasu od zaprzestania korzystania z hotelu (art. 848 KC),

2 lata - przedawnienie roszczenia powstałego w zakresie działalności hoteli z tytułu należności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz z tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich przedsiębiorstw; w tym terminie przedawniają się także roszczenia przedsiębiorstw gastronomicznych (art. 851 KC),

UMOWA SKŁADU

1 rok - przedawnienie roszczeń z umowy składu (art. 859[9] KC),

PRZEKAZ

1 rok - przedawnienie roszczeń odbiorcy przeciwko przekazanemu, wynikające z przyjęcia przekazu (art. 921[2] § 3 KC)

SPADEK I ROSZCZENIA POKREWNE

5 lat - przedawnienie roszczeń z tytułu zapisu (art. 981 KC),

3 lata - przedawnienie roszczeń uprawnionego z tytułu zachowku (liczone od dnia ogłoszenia testamentu) - art. 1007 KC,

3 lata - przedawnienie roszczeń spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń (art. 1007 KC),

3 lata - przedawnienie roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny (art. 1007 KC).

Powyższe terminy wynikają z przepisów Kodeksu cywilnego, jednakże również inne przepisy regulują kwestie przedawnienia roszczeń. Dla przykładu można wskazać Dział XIV Kodeksu pracy, zawierający m. in. przepis art. 291 § 1 KP, ustanawiający ogólny, 3-letni okres przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy. Warto zapoznać się z pozostałymi przepisami Kodeksu pracy dotyczącymi przedawnienia, bowiem Kodeks ten zawiera autonomiczną regulację przedawnienia roszczeń, zaś przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się wyłącznie w sprawach nieunormowanych w KP - i to odpowiednio, a nie wprost.

Powrót