Baza wiedzy

Postępowanie zabezpieczające

Od 5.02.2005 roku wchodzi w życie znowelizowany Kodeks postępowania cywilnego. Wśród wielu zmian, nowelizacji "poddano" także postępowanie zabezpieczające, którego rola polega na zagwarantowaniu wykonania orzeczenia sądowego. Zgodnie ze zmianami takie postępowanie jest dopuszczalne we wszystkich sprawach cywilnych a zabezpieczenie może zostać udzielone przez sąd przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Również po uzyskaniu tytułu wykonawczego uprawniony /np. wierzyciel/ również może złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia gdy ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił /np. roszczenia z tyt. alimentów/. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli: -uprawdopodobni roszczenie -ma interes prawny /czyli, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni mu wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie/. Z reguły postępowanie zabezpieczające nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia. Od tej reguły są jednak wyjątki o których mowa poniżej. Strona zamierzająca skorzystać z postępowania zabezpieczającego powinna złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Należy go złożyć do sądu, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji. Wnioski o udzielenie zabezpieczenia zgłoszone w toku postępowania rozpoznaje sąd tej instancji, w której postępowanie się toczy, z wyjątkiem wypadku, gdy sądem tym jest Sąd Najwyższy. Wtedy o zabezpieczeniu orzeka sąd pierwszej instancji. Sam wniosek zostaje rozpoznany na postępowaniu niejawnym. W przypadku, gdy zabezpieczenie dot. roszczeń pieniężnych uprawniony we wniosku powinien wskazać sumę zabezpieczenia, która nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpi eczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. Sam wniosek o zabezpieczenie jest rozpatrywany przez sąd bezzwłocznie ale nie później niż w terminie siedmiu dni. Postanowienie sądu w przedmiocie zabezpieczenia jest doręczane przez sąd wierzycielowi, natomiast dłużnik otrzymuje go od organu egzekucyjnego /komornika/ równocześnie z przystąpieniem do wykonania postanowienia. Należy pamiętać, że sąd wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu, może uzależnić od wpłaty przez wierzyciela /uprawnionego/ kaucji na zabezpieczenie roszczeń dłużnika /obowiązanego/ powstałych w wyniku wykonania postanowienia o zabezpieczeniu. Kaucja nie jest pobierana gdy zabezpieczenie roszczenia dotyczy: -roszczeń alimentacyjnych -roszczeń o rentę -należności pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy /w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika/. Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Dłużnik /obowiązany/ może w każdym czasie żądać uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia, którym udzielono zabezpieczenia, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia, a gdy złożył na rachunek depozytowy sądu odpowiednią sumę zabezpieczenie upada. Podobnie zabezpieczenie upada gdy: -został dokonany prawomocny zwrot pozwu -pozew został odrzucony -zostało oddalone powództwo -umorzono postępowanie -gdy zostało udzielone przed wszczęciem postępowania, jeżeli uprawniony nie wystąpił we wszczętym postępowaniu w sprawie o całość roszczenia lub też wystąpił o roszczenia inne niż to, które zostało zabezpieczone Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Małżonek dłużnika /zobowiązanego/ będzie się mógł bronić poprzez złożenie sprzeciwu w terminie tygodnia od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wykonaniem zabezpieczenia. Jednak sprzeciw współmałżonka nie wstrzymuje wykonania zabezpieczenia. Jeśli współmałżonek dłużnika złoży sprzeciw, wierzyciel/uprawniony/ może w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go, pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, wystąpić do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego. O kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach postępowania zabezpieczającego później powstałych rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia. Decydując się na skorzystanie z postępowania zabezpieczającego osoba uprawniona /wierzyciel/ powinien wiedzieć, że gdy zostało ono wydane przed wszczęciem postępowania w sprawie, a wierzyciel nie zachował wyznaczonego mu terminu do jej wszczęcia, dłużnik /obowiązany/ może w terminie dwóch tygodni od upływu tego terminu złożyć wniosek o przyznanie mu kosztów. Mało tego, jeżeli wierzyciel nie wniósł pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie albo cofnął pozew lub wniosek, jak również, gdy: -pozew zwrócono lub odrzucono -powództwo bądź wniosek oddalono -postępowanie umorzono -zabezpieczenie upadło gdy zostało udzielone przed wszczęciem postępowania, jeżeli uprawniony nie wystąpił we wszczętym postępowaniu w sprawie o całość roszczenia lub też wystąpił o roszczenia inne niż to, które zostało zabezpieczone obowiązanemu /dłużnikowi/przysługuje przeciwko uprawnionemu /wierzycielowi/ roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia powstania szkody. Postępowania zabezpieczające i egzekucyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych. Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych W związku z nowym określeniem postępowania zabezpieczającego, zostały rozszerzone sposoby dokonania zabezpieczenia. Z reguły postępowanie zabezpieczające ma na celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia sądowego. Od tej reguły są jednak wyjątki określające kiedy zabezpieczenie może polegać na zapłacie określonej sumy. W przypadku gdy zabezpieczenie polega na zobowiązaniu obowiązanego /dłużnika/ do zapłaty uprawnionemu /wierzycielowi/ sąd może orzec zapłatę jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej wynikającej z: -alimentów -renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub utratę życia żywiciela albo rozstrój zdrowia oraz o zmianę uprawnień objętych treścią dożywocia na dożywotnią rentę -wynagrodzenia za pracę -należności z tytułu rękojmi lub gwarancji jakości albo kary umownej, jak również należności z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, przeciwko przedsiębiorcy do wysokości dwudziestu tysięcy złotych -należności z tytułu najmu lub dzierżawy, a także należności z tytułu opłat obciążających najemcę lub dzierżawcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego lub użytkowego do wysokości dwudziestu tysięcy złotych -naprawienie szkody wynikającej z naruszenia przepisów o ochronie środowiska -należności wynikające z naruszenia autorskich praw majątkowych, praw majątkowych do artystycznych wykonań, praw do fonogramów i wideogramów oraz należności wynikających z naruszenia autorskich praw osobistych -należności wynikające z naruszenia praw z rejestracji znaku towarowego, patentu, wzoru użytkowego, wzoru zdobniczego, topografii układu scalonego i oznaczeń geograficznych -wynagrodzenie przysługujące twórcy projektu wynalazczego W przypadku, gdy wierzyciel dochodzi roszczeń pieniężnych, a więc gdzie wierzyciel dochodzi od dłużnika zapłaty określonej sumy pieniężnej może żądać ich zabezpieczenia poprzez: 1) zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego (np. papierów wartościowych) 2) obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową; 3) ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu; 4) obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską; 5) ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu; 6) ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego. Jeśli doszło do zajęcia ruchomości to nie mogą być oddane pod dozór uprawnionemu. W przypadku gdy udzielono zabezpieczenie przez zajęcie papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu, obowiązany /dłużnik/ w terminie trzech miesięcy od dnia zajęcia może zlecić ich sprzedaż. Sumę uzyskaną ze sprzedaży umieszcza się na rachunku depozytowym sądu. Obowiązany może także zlecić, by znajdujące się na rachunku papierów wartościowych sumy pieniężne zostały wpłacone na rachunek depozytowy sądu. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia ustanawiające zakaz zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania tych praw. Wpisu dokonuje się na wniosek uprawnionego /wierzyciela/. Postanowienie to doręcza się także spółdzielni mieszkaniowej. Jeśli chodzi o zarząd przymusowy ustanowiony nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym, to jest on wykonywany na podstawie przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości /o tym w najbliższym czasie/. Zarządcę ustanawia sąd, postanowienie o ustanowieniu zarządcy jest jednocześnie podstawą do wprowadzenia zarządcy w zarząd, w razie gdyby istniały przeszkody uniemożliwiające zarządcy objęcie zarządu. Zarządcą nie może być obowiązany. Jednak w toku wykonywania zarządu sąd może za zgodą wierzyciela i dłużnika zezwolić na wykonywanie zarządu w inny sposób. Dochód uzyskiwany z zarządu za zgodą dłużnika jest przekazywany na zaspokojenie wierzyciela /do czasu jego zaspokojenia/. Zgoda dłużnika nie jest potrzebna, gdy dochód dotyczy zaspokojenia wierzyciela, wynikającego z wyjątków dotyczących zabezpieczenia polegającego na zapłacie określonej sumy /o czym pisałem powyżej/. Czynności prawne obowiązanego dotyczące majątku objętego zarządem przymusowym podjęte po ustanowieniu zarządu są nieważne. Opłaty od wniosku Wszczęcie postępowania o dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego uzależnione jest od uiszczenia przez wierzyciela wpłaty opłaty sądowej. Opłata jest stała i wynosi ona 100 zł za udzielenie zabezpieczenia roszczenia majątkowego lub zmianę, uchylenie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia. Jeśli wniosek został złożony w piśmie rozpoczynającym postępowanie (np. w pozwie do sądu ) powód jest zwolniony z w/w opłaty. Zabezpieczenie roszczeń niepieniężnych Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni. Sąd jednak może wykorzystać sposoby przewidziane do zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Przede wszystkim sąd może: 1) unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania; 2) ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem; 3) zawiesić egzekucję lub postępowanie wykonawcze; 4) uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi; 5) nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej lub we właściwym rejestrze Sąd doręcza obowiązanemu /dłużnikowi/ postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, w którym zobowiązuje go do wykonania lub zaniechania czynności albo do tego aby nie przeszkadzał czynnościom uprawnionego /wierzyciela/. Wszczęcie postępowania o zabezpieczenie świadczeń niepieniężnych uzależnione jest od uiszczenia przez wierzyciela opłaty stałej, która wynosi 40 zł. ( chyba że wniosek został złożony w piśm,ie rozpoczynającym postępowanie a wówczas strona jest z niej zwolniona ). Postępowania zabezpieczające i egzekucyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych.

Powrót